นิรามิสสุข คือ ความสุขที่ไม่อาศัยวัตถุภายนอก เป็นความสุขทางใจ ตั้งแต่ระดับพื้นฐานไปจนถึงสูงสุดคือ นิพพาน

ลำดับชั้นของนิรามิสสุข

• ขั้นต่ำ — อบอุ่นจากพ่อแม่ ไม่มีศัตรู มีผู้รักนับถือ ไม่คิดร้าย ไม่ฟุ้งซ่าน ใจไม่หวาดระแวง
• ขั้นกลาง — อิ่มใจจากการเสียสละ เมตตา กรุณา จิตใจสงบ
• ขั้นสูงสุด — ภาวะแห่งการดับกิเลสสิ้นเชิง คือ นิพพาน

นิโรธ คือ การดับทุกข์ หมายถึงการดับ/ละตัณหา หลักธรรมที่นำไปสู่การดับทุกข์มี 5 ประการ ดังนี้

• วิกขัมภนนิโรธ — ดับด้วยข่มไว้: ผู้บำเพ็ญฌานตั้งแต่ปฐมฌาน ข่มนิวรณ์ได้ชั่วขณะอยู่ในฌาน
• ตทังคนิโรธ — ดับด้วยองค์นั้นๆ: ดับกิเลสด้วยธรรมคู่ปรับ/ตรงข้าม เช่น ดับสักกายทิฏฐิด้วยการรู้แยกรูป–นาม (ชั่วคราวเฉพาะกรณี)
• สมุจเฉทนิโรธ — ดับด้วยตัดขาด: ดับกิเลสเด็ดขาดด้วยโลกุตตรมรรคในขณะแห่งมรรค
• ปฏิปัสสัทธินิโรธ — ดับด้วยสงบระงับ: อาศัยโลกุตตรมรรคดับกิเลสแล้ว บรรลุผล กิเลสสงบระงับ ไม่ต้องขวนขวายดับอีกในขณะแห่งผล
• นิสสรณนิโรธ — ดับด้วยสลัดออก/ปลอดโปร่ง: ดำรงอยู่ในภาวะดับกิเลสแล้วอย่างยั่งยืน อมตธาตุคือ นิพพาน